In het derde semester snijdt het FISSH project haar tweede thematische hoofdstuk aan: het identificeren van ondersteuningsmechanismen, tools en activiteiten die voedingskmo’s aanmoedigen om hun productieproces te verduurzamen en de toeleveringsketen te beheren. Hierbij focussen we specifiek op tools die de duurzaamheid van een productieproces en een productwaardeketen evalueren.
Dat is een hele mondvol! Om beter zicht te krijgen om wat we in Oost-Vlaanderen rond dat thema hebben, maakten we een state-of-the-art report op. Dat report kan je onderaan deze pagina integraal downloaden.
De conclusies van ons onderzoek zijn de volgende.
De voedingsindustrie is een belangrijke en groeiende sector in Vlaanderen (en meer specifiek in Oost-Vlaanderen). Voor de provincie maakt de agrovoedingssector deel uit van de zes pijlers van de Slimme Specialisatiestrategie (S3), waardoor het een groeisector met aanzienlijk potentieel is. Het doel van onze S3 is om buitenlandse investeringen in de agrovoedingsindustrie aan te trekken en een waardevol netwerk, praktische kennis en de nodige infrastructuur te bieden om de sector verder te ontwikkelen. We kunnen dan ook concluderen dat de toekomst er rooskleurig uitziet voor deze sector.
We zien dit ook terug in ons kmo-landschap. Hoewel we in een snel evoluerende, uitdagende wereld leven, tonen kmo’s zich veerkrachtig, flexibel en creatief. Ze zijn bereid om duurzame en zelfs circulaire oplossingen te omarmen. Natuurlijk gaat het hier vaak om grote investeringen, en we zien dat onze kmo’s de weg naar de beschikbare financieringsprogramma’s nog niet hebben gevonden. De overheid biedt veel verschillende mogelijkheden om kmo’s en landbouwbedrijven te ondersteunen, maar de overgrote meerderheid heeft daar nog nooit van gehoord of vindt door de bomen het bos niet. Dat is jammer, want ze zouden een veel grotere impact kunnen hebben. De geringe bekendheid met deze initiatieven zet ook een lichte rem op de duurzaamheidsbeweging. Het vergroten van de bekendheid van die steunmechanismen bij kmo’s zou daarom een topprioriteit moeten zijn.
Deze mechanismen omvatten ook tools voor datamonitoring, die om dezelfde reden niet worden gebruikt: onbekendheid. Het is duidelijk dat onze kmo’s hun duurzaamheidsimpact amper in kaart brengen of monitoren, terwijl dat interessante inzichten kan opleveren. Ook hier speelt de overheid een sleutelrol.
Veel kmo’s (niet alleen in de voedingsindustrie, maar in het algemeen) voelen een grote afstand tot de overheid; ze hebben het gevoel dat de overheid alleen maar vraagt en weinig geeft. Dit is een identiteitscrisis die de overheid moet overwinnen, maar dat zal natuurlijk niet van de ene op de andere dag gebeuren. Het is een enorme en tijdrovende uitdaging. Door dichter bij ondernemers en burgers te staan, zou het ecosysteem in ieder geval sneller en effectiever veranderen.
Transnationale studiereis in Zuid- Österbotten, Finland
Het internationale leerevent in Finland viel samen met het jaarlijkse B2B foodevenement “Food Days” in Seinäjoki, en dit van 16 tot en met 18 september 2025. Het programma was bedoeld om leren, uitwisseling, verspreiding en samenwerking tussen regio’s te bevorderen, met bijzondere aandacht voor duurzaamheid binnen de voedingssector.
Op woensdag 17 september begon het officiële programma van de Food Days. Het seminarie richtte zich op duurzame groei in de voedingssector en omvatte een uitgebreid programma waaraan deelnemers konden deelnemen.
Op woensdagmiddag ging het Food Days-programma verder met een participatieve sessie van FISSH: “Duurzame voedselproductie en productwaardeketen van kmo’s in de voedingssector – Regionale standpunten en goede praktijken”. De thematische workshop en dit seminarie bestonden uit twee keynote speeches en een participatieve paneldiscussie voor het hele Food Days-publiek. De keynote speeches waren: “Toekomstbestendige kmo’s in de voedingssector: Regionale aanpassing en winstgevendheid”, door Anu Palomäki, expert en projectcoördinator, SEAMK (Zuid-Österbotten, Finland) en “Taste Tomorrow Today: een Foodlabs-visie op duurzame productinnovatie”, door Maxime Willems, ondernemer, Proef lab (Oost-Vlaanderen,
België). Alleee FISSH-projectregio’s waren vertegenwoordigd in de daaropvolgende paneldiscussie.
Op donderdag 18 september vervolgden we het Food Days-programma. De partners namen deel aan een parallelsessie met de titel “Groen & Digitaal – Duurzame praktijken en resultaten met smakelijke hapjes van regionale projecten”. Deze sessie bestond uit vier projectpitches, waaronder presentaties van TFA2 Good Practices uit Zuid-Österbotten,
die innovatieve duurzame benaderingen en de resultaten van regionale initiatieven binnen het FISSH-kader lieten zien.
• Het project Sustainable Digital Double Shift versterkt de ontwikkeling van het stedelijk ecosysteem van de regio Seinäjoki tot een functionele omgeving voor experimenten en innovatie.
• Het doel van het Future Frami Food Lab-project is om de rol van Zuid-Österbotten als voedselregio en als toonaangevende expert op het gebied van voedseltechnologie en -processen in Finland te vergroten.
• Het VHH – Responsible and Low-Carbon Food Products-project heeft micro- en kleine voedingsbedrijven, evenals landbouwbedrijven die zich bezighouden met voedselverwerking in Zuid-Österbotten, ondersteund bij de ontwikkeling van meer verantwoorde en koolstofarme producten.
• Het Sustainable and Responsible Ruokaprovinssi-project brengt de verschillende sectoren van de voedingsindustrie in Zuid-Österbotten samen, waaronder de primaire productie, de voedingsindustrie, de horeca en consumenten.
Donderdagmiddag was er een studiebezoek gericht op regionale faciliteiten voor duurzame voedselinnovatie en businesscases. De deelnemers bezochten enkele belangrijke locaties: SEAMK Food
Labs, Foodwest en de Kyrö-distilleerderij. Deze bezoeken boden inzicht in de praktische aspecten van voedselonderzoek, productontwikkeling en businesscases in Zuid-Österbotten. Elke locatie toonde regionale expertise en benadrukte hoe lokale ondernemingen bijdragen aan duurzame groei en verantwoorde praktijken in de voedingssector.
Het ILE-programma was gericht op het verdiepen van het begrip van de partners en stakeholders van het TFA2-onderwerp, door regionale inzichten van alle partners te delen en de belangrijkste uitdagingen en beleidsverbeteringen te bespreken, om zo samenwerkend leren te stimuleren en uiteindelijk de ontwikkeling van beleidsaanbevelingen en toekomstige initiatieven binnen het FISSH-kader te ondersteunen.
Next up
In semester 4 werken we verder op het tweede thema van het project en worden er per regio good practices geformuleerd.
De volgende bijeenkomst is gepland in Coimbra, Portugal, in het najaar van 2026. De communicatie zal worden voortgezet online binnen de good practices uitwisseling en andere samenwerkingen volgens het projectplan, evenals mogelijke on-demand studiebezoeken.
