Nu wereldeconomieën te maken krijgen met technologische ontwrichting, klimaatuitdagingen, demografische verschuivingen en geopolitieke onzekerheid, groeit de noodzaak om ons onderwijssysteem ondernemender te maken. Er is een groeiende vraag naar een nieuwe generatie ondernemers en ondernemende werknemers die niet alleen beschikt over technische expertise, maar ook over een robuust set aan 21e-eeuwse soft skills, die steeds meer worden gezien als cruciale factoren voor succes in dynamische en onzekere omgevingen.
Het Future of Jobs Report 2025 van het World Economic Forum onthult dat naar verwachting bijna 40% van de bestaande vaardigheden tegen 2030 verouderd zal zijn. Dit onderstreept de nood aan ondernemende onderwijssystemen waarin de nadruk gelegd wordt op levenslang leren en mensgerichte competenties. Vaardigheden zoals aanpassingsvermogen, emotionele intelligentie en effectieve communicatie zijn essentieel voor het bevorderen van innovatie, het beheersen van risico’s en het leiden van diverse teams door transformatie. Bovendien, nu automatisering en kunstmatige intelligentie industrieën hervormen, vertegenwoordigen soft skills een duidelijk voordeel dat machines niet kunnen evenaren. Hierdoor kunnen ondernemers waarde creëren door middel van menselijke vindingrijkheid.
Cross-regionale inzichten
In het kader van het Interreg Europe project SEE hebben de zeven partnerregio’s gezamenlijk nagedacht over hoe ze soft skills voor de 21e eeuw effectief kunnen ontwikkelen door middel van ondernemerschapsonderwijs. Een belangrijke kracht die bij alle partners wordt waargenomen, is het bestaan van een levendige en steeds meer ondersteunende omgeving voor de ontwikkeling van soft skills in ondernemerschapsonderwijs. Regionale actoren, waaronder scholen, ngo’s, particuliere ondernemingen, lokale overheden en door de EU gefinancierde initiatieven, spelen een actieve rol bij de introductie van ervaringsgerichte leerformats, mentoring en samenwerkingsprojecten. Bovendien is er in alle partnerregio’s een opvallende en groeiende belangstelling onder jongeren voor een ondernemerscarrière, wat de relevantie van het integreren van transversale vaardigheden zoals probleemoplossing, communicatie, samenwerking en aanpassingsvermogen in het formele onderwijs versterkt.
Niettemin heeft het partnerschap ook een reeks gemeenschappelijke interne zwakheden aan het licht gebracht die de effectiviteit en schaalbaarheid van deze inspanningen beperken. Een terugkerend probleem is de versnippering van initiatieven. Ondanks de aanwezigheid van veelbelovende programma’s, zijn de meeste geïsoleerd, kleinschalig of sterk afhankelijk van de motivatie van individuele docenten, wat leidt tot een gebrek aan continuïteit en samenhang. Lerarenopleidingen blijven een belangrijk punt van zorg: in veel regio’s missen docenten zowel de pedagogische tools als de institutionele ondersteuning om soft skills in de klas systematisch te bevorderen en te beoordelen. Bovendien blijven rigide curriculaire structuren, examengerichte systemen en overvolle roosters de mogelijkheden voor interdisciplinaire, studentgerichte leerbenaderingen beperken. In landelijke of onderbevoorrechte gebieden worden deze uitdagingen vaak verergerd door ongelijke toegang tot infrastructuur, digitale tools en externe partnerschappen.
In alle zeven regio’s zijn ook veelbelovende externe kansen geïdentificeerd. Lopende of geplande nationale curriculumhervormingen in verschillende partnerlanden creëren een geschikt moment om transversale competenties in leerresultaten te integreren.
Tegelijkertijd bieden het toenemende gebruik van digitale tools en technologie-ondersteunde leermethoden in het onderwijs, samen met het groeiende ecosysteem van ondernemerschapsgerelateerde programma’s – zoals Junior Achievement en regionale startup incubators – nuttige platforms voor vaardigheidsontwikkeling, mentorschap
en praktische toepassing. Cruciaal is dat werkgevers en beleidsmakers
steeds meer erkennen dat soft skills essentieel zijn voor de paraatheid voor de arbeidsmarkt en duurzame economische ontwikkeling, en dit versterkt de waarde van een verschuiving naar meer competentiegerichte onderwijsmodellen. Interregionale samenwerking, zoals gestimuleerd door het SEE-project zelf, biedt een krachtig mechanisme voor wederzijds leren, overdracht van goede praktijken en gezamenlijke ontwikkeling van schaalbare strategieën.
De ambitie om de ontwikkeling van soft skills te bevorderen, stuit echter nog steeds op aanzienlijke obstakels op zowel institutioneel als beleidsniveau. In veel partnerregio’s blijft weerstand tegen onderwijsinnovatie – of deze nu cultureel, bureaucratisch of institutioneel is – de verandering vertragen. Van scholen en leerkrachten wordt vaak verwacht dat ze nieuwe onderwijsprioriteiten op zich nemen zonder de benodigde middelen, tijd of structurele ondersteuning. Het ontbreken van gestandaardiseerde beoordelingskaders voor soft skills bemoeilijkt de inspanningen om de voortgang te monitoren of impact aan te tonen, wat op zijn beurt de argumenten voor systemische investeringen verzwakt.
Bovendien bedreigen demografische druk, zoals jeugdmigratie en krimpende schoolpopulaties op het platteland, de levensvatbaarheid op lange termijn van sommige regionale initiatieven, met name initiatieven die afhankelijk zijn van lokale netwerken of kortetermijnfinanciering.
Wil je graag het volledige rapport lezen? Dat kan je hier terugvinden.
Het derde leerevent in Harghita County, Roemenië
Om de gedeelde uitdagingen op het gebied van de ontwikkeling van soft skills in ondernemerschapsonderwijs aan te pakken, organiseerde de districtsraad van Harghita op 17 en 18 juni 2025 het derde interregionale leerevenement in Miercurea Ciuc, Roemenië. Het evenement creëerde een dynamische ruimte om deze kwesties in de praktijk te verkennen, met een focus op ervaringsgerichte, leerlinggerichte benaderingen voor het ontwikkelen van 21e-eeuwse competenties. Door middel van een mix van presentaties van goede praktijken, gezamenlijke dialoog en workshopactiviteiten gingen de deelnemers in discussie over het integreren van vaardigheidsontwikkeling in diverse onderwijsomgevingen, terwijl ook veelbelovende lokale oplossingen werden gepresenteerd. Het evenement werd afgesloten met een studiebezoek aan het Harghita Business Center in Odorheiu Secuiesc, een regionale startup-incubator die een breed scala aan programma’s aanbiedt ter ondersteuning van ondernemerschapsonderwijs onder jongeren.
Tijdens de meeting werden verschillende good practices voorgesteld.
- De emotionele bank – Riga Local Government, Letland
- Open badges en digitale escape room “De meest compentente ondernemer” – BGE Hauts-de-France & Hauts-de-France Regio, Frankrijk
- Youth On The Wave-event – Westpommeren, Polen
- Plankgas (Unizo) en Europe 101 (d-teach) – Erov, België
- Fit for Start-Up – Rottal-Inn district, Duitsland
- Che impresa, ragazzi! – Lazio regio, Italië
- Future Makers (Harghita Business Centre) en Launch Your Career Today – HCC, Roemenië
Wil je meer leren over de good practices? Lees dan snel verder!
Welkom in de SEEbliotheek!
Op zoek naar inzichten uit onze leerevenementen? Onze SEE-projectbibliotheek biedt toegang tot belangrijke bronnen, waaronder een collaboratief document dat elk semester wordt gepubliceerd en waarin het werk van onze partners voor, tijdens en na leerevenementen wordt samengevat. Ontdek goede praktijken, inzichten en innovatieve benaderingen voor duurzaam ondernemerschapsonderwijs, allemaal verzameld op één plek.
Volgende halte: Rome, Italië
Op 20 en 21 januari 2026 gaat de reis verder! Voor ons vierde internationale leerevenement verwelkomt regionale overheid van Lazio in Italië de SEE-projectpartners en belanghebbenden om een belangrijk onderwerp te verkennen: “Digitale leermethodes en game-based learning.”
Deze bijeenkomst zal zich richten op hoe innovatieve digitale benaderingen ondernemerschapsonderwijs kunnen versterken en jongeren effectiever kunnen betrekken. Door middel van gedeelde ervaringen en studiebezoeken blijven we kennis opbouwen en nieuwe manieren inspireren om duurzaamheid te verankeren in ondernemerschapsonderwijs in heel Europa.
Wil je meer weten over het project en over wat we (willen) bereiken?
Surf eens naar de projectwebsite, schrijf je in op de nieuwsbrief of neem contact op met onze projectcoördinator!
